ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΜΑΝΑ

Τραγούδια

Μάνα μου, Χρύσανθος Θεοδωρίδης, Στίχοι Ν. Γκάτσου
https://www.youtube.com/watch?v=M_xS8kcA7tE

Μάνα μου μάνα
στο δρόμο μου σπείρανε
πέτρα κι αψιθιά.
Μάνα μου μάνα
τα νιάτα μου γείρανε
κάτω απ’τα σπαθιά.

Ουρανέ μου
στείλε μου νερό
να ποτίσω την έρημο
να φυτρώσει
λουλούδι δροσερό
στο κορμί μου τ’αέρινο
μάνα μου μάνα
την άνοιξη φέρε μου
πάνω στο σταυρό.

Μάνα μου μάνα
ηλιόλουστη μέρα μου
πότε θα σε βρω.

Ουρανέ μου
διώχ’τη συννεφιά
να περάσω τα σύνορα
κι ένα βράδυ
πάνω στα βουνά
να χτυπήσω τα σήμαντρα
μάνα μου μάνα
στα χέρια μου σήμερα
καίνε τα καρφιά.
Ουρανέ μου
στείλε μου νερό
να ποτίσω την έρημο
να φυτρώσει
λουλούδι δροσερό
στο κορμί μου τ’αέρινο
μάνα μου μάνα
τον ήλιο σου φέρε μου
πάνω στο σταυρό.

Η μάνα εν Θεός, Θεόδωρος Παυλίδης
https://www.youtube.com/watch?v=sx7squDOHBk

Λόγια κι θα ευρίουνταν τη μάνα να υμνούνε
όσοι μανάδες μοναχόν τη μάνα εγρυκούνε

Η μάνα εν Θεός η μάνα Παναγία
Άμον τη μάνας την εγάπ κι ευρίεται άλλον μία

Η μάνα πρωτού να γεννά πονεί για το παιδίν’ ατς
και ους να φέραι ση ζωή πολεμά με την ψην’ ατς

Φαϊ σο νουνα `τς ξάϊ κι κρούει νε διξά νε νυστάζει
Αν το παιδίν’ ατς κατ παθάν το αίμαν’ ατς λιφτάζει

Τι παιδί το χαμόγελο εν η χαρά τη μάνας
Ρουζ απές σο παράδεισο όντας γομόν τα πάνα

Η μάνα εν κρύον νερόν. Γιάννης Τσανάκαλης ( Βλασταρίδης )
 https://www.youtube.com/watch?v=e1GoPAHJ87U
Τσανάκαλης
https://www.youtube.com/watch?v=PZJb27esYhM
 Τσαχουρίδης
https://www.youtube.com/watch?v=Fgqd_c3EtOA
Γαϊτάνος

Όταν γερά η μάνα και άλλο κε πορεί
Ατότε θέλ’ βοήθειαν, ατότε θέλ’ ζωήν
Ατότε θέλ’ ζωήν
Κι όταν θα έρτε η ώρα και άλλο κι θα ζει
Αμαν κι ευτας το χρέος σοις θα καίεται η ψύ σ’

Η μάνα εν κρύο νερόν και σο ποτήρ’ κε μπαίν’
Η μάνα να μη ίνεται, η μάνα να μη εν
Η μάνα να μη εν

Η μάνα εν βράχος, η μάνα εν ρασίν
Σον δύσκολον την ώρα σ’ , μανίτσα θα τσαείς
Μανίτσα θα τσαείς
Η μάνα εν το στήριγμαν, τη χαράς το κλαδί
τ’ ατηνές η εγάπη κε βρίεται ση γην

Η μάνα εν κρύο νερόν...

Θα δεβαίνε τα χρόνεα, θα γέρουμε και μεις
Ατά είναι με τη σειρά κι θα γλιτών’ κανείς
κι θα γλιτών’ κανείς
και ολ’ πρέπ’ να εξέρουμε σ’ αούτο την ζωήν
χωρίς τη μάνας την ευχήν κανείς κε λέπ’ χαΐρ

Η μάνα εν κρύο νερόν...

Η μάνα εν κρύο νερόν...

Μάνα να ζεις χρόνια πολλά, Τσιτιρίδης - Κεμανετζίδης 
https://www.youtube.com/watch?v=fuKGvjbt9q8

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

 

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να βρείτε επαγγέλματα στην ποντιακή διάλεκτο:
https://pontolatinos.wordpress.com/2014/12/24/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC/
π.χ.

1	η αργατεία:		η εργατειά, το σύνολο των εργατών, π.χ. σε ένα χωράφι ή μια οικοδομή
2	ο αβαράς	:	προσωρινά, παροδικά ή μόνιμα άνεργος ή άεργος
3	ο α(μ)πατσής	:	γουναράς, ράφτης χοντρών μάλλινων ενδυμάτων
4	ο αβοκάτον, αβοκάτος	:	δικηγόρος
5	ο αβτσής	:	κυνηγός
6	o αλειμματάς	:	έμπορος βρώσιμων λιπαρών ουσιών – είτε ζωϊκής, είτε φυτικής προέλευσης
7	ο αμπελάς	:	ιδιοκτήτης-καλλιεργητής αμπελιού, σταφυλοπαραγωγός
8	ο ανοιχτής	:	αυτός που προέλεγε τα μέλλοντα, έβρισκε χαμένα πρόσωπα, αντικείμενα, “έδενε” και “έλυνε” μάγια, το μέντιουμ της εποχής…
9	ο απασιάρευτον -ος, η απασιάρευτεσσα	:	αδέξιος, τσαπατσούλης σε όλες τις δουλειές του

Κείμενο της μαθήτριας " Ας σο Φίλυρον"
Με τα ουσιαστικά θάλασσαν, Έλλενοι, ταξίδια, τόπα, ευρίκω επίθετα και εφτάω έναν μικρόν  ιστορίαν αληθενόν.

Σον ξεριζωμόν, όντας εξεσπίτωσαν εμάς οι Τουρκάντ  ΄ς ση πατρίδαν, έντον η χαλαμονή τη Θεού.

Άλλ΄επέθαναν σα στράτας, άλλ΄εχάθαν , άλλ΄εφουρκίγαν ση θάλασσαν ους να φορτών΄εμας άμον πόστα σα καράβα για να έρχουμες αδακές.

Όμως που? Άγνωστον και δύσκολον ταξίδ΄,  ποίος  θα ενέμν ΄ εμας , θα εβγαλν΄εμάς αφκά, ντο θα ίνουμες, ουρανόν και θάλασσαν φουρτουνιασμένον ολόερα και τα τυραννισμένα ψία μουν και η εικόνα τη Παναίας τυλιγμένο σα γουντάχα τη μωρίων κρυμμένον.

Έκετι μαύρα ημέρας, γιατί ας  λέουμε και το τογρίν, αδά πα κι έβραμ΄χουλασίαν και ραχάτ΄ζωήν ας Ελλαδέτας.

Πουλόπον, αέτς εν ο πρόσφυγας, κανείς κι ελέπ΄ν ατ΄με καλόν ομάτ΄ , εθαρείς θα πέρ΄ τεκεινού το βόλεμαν και τα εσιάδας. Τέλος, άλλον καλατζίαν θα εφτάμ΄και για τατά.

Όμως, εμείς οι Πόντιοι, το μιλέτ που λέμες, είμες πολλά αφορισμέν΄. Με το έρθαμ΄, εσκώσαμ΄τα μανίκια , εποίναμ΄την ευκή  ’μουν κι ερχίνεσαμ τη δουλείαν, εγούρεψαμ΄, ορτούρεψαμ΄, γάλα γάλα τα οικοκοινορλούχ  ΄μουν.

Αλλά η καρδίαμ  ματωμένον έν, οι μειζετέρ επέμναν απές΄σο νουν΄εμουν εν οπίς ση πατρίδαν, σο σπίτα ΄μουν σα τόπα ΄μουν, τ΄έμορφα τα γεσίλα, τα ραχία, σ΄αποθαμέντσε ΄μουν και ντο άλλο να θυμούμες, πολλά πολλά.

Και όνταν ατά κρουν σο νούν΄εμουν, μοιρολοούμ΄  μουρδουλιχτά κι η γούλαμ και τ’  ομμάτα μ ‘ γομούνταν.

( Ας σο Φίλυρον )

ΤΗ ΞΕΝΙΤΙΑΣ ΤΑ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗ ΟΛΓΑΣ Η ΣΟΡΒΑ!!

Εκπλήξεις περίμεναν τους ( λιγοστούς ) μαθητές του τμήματος ποντιακής διαλέκτου σήμερα Δευτέρα 19 Ιανουαρίου. Η κ. Όλγα, πιστή στη υπόσχεσή της μας , μας έφερε σορβά που μαγείρεψε το μεσημέρι και ζυμωτό ψωμί.( Είχε μαζί και γκαζάκι για να το ζεστάνει και αλάτι για όσους την ήθελαν πιο αλμυρή ) .  Η Αθηνά πάλι έφτιαξε ψωμάκια ατομικά( μοσχοβόλησαν την τάξη )  και η Αλεξάνδρα  χειροποίητο ελιόψωμο. Το τι ακολούθησε δείτε το στις φωτογραφίες!  Επειδή δε η κ. Όλγα υπολόγισε 20 μερίδες, κεράσαμε και τους συμμαθητές μας από το τμήμα του Στάθη, οι οποίοι έδειξαν ενθουσιασμένοι δοκιμάζοντας τα καλούδια. Για την Τετάρτη δεν ξέρω τι θα έχει το μενού, πάντως σίγουρα θα μιλήσουμε για ποντιακές παροιμίες, αινίγματα και γνωμικά. Για την Παρασκευή, που τα σχολεία είναι κλειστά λόγω εκλογών, σχεδιάζουμε επίσκεψη στο Μουσείο Ποντίων Κυριών, στην Βασιλίσσης Όλγας. Θα ξέρουμε οριστικά την Τετάρτη και θα ενημερωθείτε είτε δια ζώσης, είτε μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος.

Η ξενιτιά στην ποντιακή ποίηση

Η ξενιτιά στην ποντιακή ποίηση

'Σ σην ξενιτίαν ερρώστεσα και ’ς σα κρεβάτα κείμαι
 εφτά γιατροί τερούν εμέ κι όσον τη μάνα μ’ κ' είναι .

’Σ σην ξενιτάν αχπάσκουμαι, έλα ας χαιρετίζω
 δος μεν ευχήν σ’ με το καλόν οπίσ’ για να γυρίζω.

 Έρχομαι μόνος άλλο μην κλαίς τα τγέτα σ’ θα τελείνταν
 τα δάκρα ντο έκ’σες για τ’ εμέν’ πολλά καιρόν κανείνταν.

 Έλα, γιαβρόπο μ’ μετ’ εμέν’ ’ς σα ξένα θ’ απομένω
 ερρώστεσα και ’κ’ επορώ, εσέναν αναμένω.

Ξενητεμένον μου πουλίν, στείλον μ' έναν γράμμαν
 να στέκ’νε τα δάκρα μ’ έναν ώραν ας σο κλάμαν. 

Ανάθεμάσε, ξενητά, όσον καλόν κι αν είσαι
 έφαες το καρδόπον μου και για τ’ εμένα ’κ’ είσαι.

Τη ξενητάς νε το νερόν θολόν και ματωμένον
 πη νίφκεται ψυχομαχά, πη πίν’ ατο αποθάνει.

'Σ σην ξενητάν πη αρρωσταίν’ και πονεί το κιφάλ’ν
 ατ’ το σάβανον έν’ έτοιμον αφκά ’ς σο μαξιλάρ’ν ατ’.

 Παπόρα πάνε κι έρχονταν ’ς σο τσόλ’ την Τραπεζούνταν 
ελέπ’ν ατατ’ ομμάτοπα μ’ κι ας σα δάκρα γομούνταν.

 Ατά τα μαύρα παπόρα ατά το ξενιτεύ’νε
 καμίαν την Τραπεζούνταν ατά ’κι σασιρεύ’νε.

Ατά τσοκεύ’νε ’ς σο λιμάν’ την εβδομάδαν τρία
 ατά κουβαλούν χαπάρα φαρμακερά και κρύα.

Ανάθεμά τον π’ έχτιζεν τη ξενητάς την στράταν
 χριστιανός πα ’κ’ έχνε νά πίστιν είχεν νά νόμον.
( Γεωργιος Χατζοπουλος, Φιλολογος-Συγγραφεας )

Τραγούδια της ξενιτιάς

https://www.youtube.com/watch?v=IYdHyViprIQ
https://www.youtube.com/watch?v=1SiGF3tduVI
https://www.youtube.com/watch?v=H3cZFQ9Bj1s
https://www.youtube.com/watch?v=QVgivB6sKcY

https://www.youtube.com/watch?v=X9OGj5X376U
https://www.youtube.com/watch?v=PfgUp702o_k 

Προχτές με το "παλιό" Πρωτοχρονιά !!!

Χτες η Αθηνά Παραδείση, συμμαθήτριά μου ... εκεί που είμαι μαθητής με συνταγή από το pontos-news.gr μας έφερε βασιλόπιτα "ξυνή" ποντιακή.
Πρώτη φορά στη ζωή την είδα και τη γεύτηκα...και την μοιράζομαι μαζί σας
Οι φωτο του Μωυση Τσιρίδη και χωρίς να πάρω άδεια...
Το "κράξιμο" όλο δικό μου !!!